Thăm lại chiến khu Đồng Bò Nha Trang

0 comments 1409 lượt xem

Ngày nay muốn thăm lại chiến khu Đồng Bò, từ trung tâm TP. Nha Trang, du khách xuôi về phía Nam theo Quốc lộ 1A, tới xã Vĩnh Hiệp thuộc ngoại thành thì rẽ trái theo con đường trải đá sơ sài, thuộc địa phận xã Vĩnh Thái, tiến về phía núi. Đi được một đoạn đã thấy hiện ra cảnh đường rừng: nhà cửa thưa dần, khe suối xuất hiện, đường mỗi lúc một thu hẹp, xe cứ phải rẽ những tán lá hai bên đường mà đi. Đến Trảng É là địa điểm dừng xe. Dãy núi Đồng Bò đã gần kề, sừng sững án ngữ phía tay trái.

Trong những năm chiến tranh, chiến khu Đồng Bò được địch gọi là “Mật khu Đá Hang” và được liệt vào danh sách mật khu quan trọng và nguy hiểm. Mật khu này chỉ cách căn cứ quân sự Vùng 2 chiến thuật của địch ở miền đất du lịch Nha Trang khoảng 5km đường chim bay, đã gây cho địch nhiều nỗi kinh hoàng mà chúng không thể nào tiêu diệt được.

Chiến khu huyền thoại

Ông Bùi Hồng Thái – nguyên Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa nhớ lại: “Sau cuộc chiến đấu ở mặt trận Nha Trang, khu vực Đồng Bò trở thành một trong những nơi đứng chân của các đơn vị, cơ quan lãnh đạo của thị xã Nha Trang và Vĩnh Xương. Ban đầu, việc chọn Đồng Bò làm căn cứ chỉ mang ý nghĩa chiến thuật. Nhưng về sau, cuộc chiến đấu ngày càng khốc liệt thì việc dựa vào căn cứ Đồng Bò để chỉ đạo phong trào trở thành hết sức cần thiết. Mặt khác, trong suốt thời gian dài Đồng Bò còn là địa điểm tập kết của các đơn vị, đội công tác, bộ phận tình báo chiến lược, đội vận tải đường thủy của Liên khu V… Chính vì vậy, những chỉ thị, nghị quyết lãnh đạo, chỉ đạo phong trào cách mạng của Liên khu V, Tỉnh ủy Khánh Hòa đối với phong trào cách mạng nội thành Nha Trang luôn được giữ vững và thông suốt”.

Địch biết rõ Đồng Bò là căn cứ địa của Thị ủy Nha Trang, Huyện ủy Vĩnh Xương và Tỉnh ủy Khánh Hòa nên Đồng Bò là mục tiêu mà địch luôn quyết tâm tiêu diệt. Trong 2 cuộc kháng chiến, nhất là thời kỳ chống Mỹ, ngoài việc tổ chức bao vây cắt đường tiếp tế, tung biệt kích, thám báo, địch còn tổ chức nhiều cuộc càn quét với quy mô lớn với mục tiêu bằng mọi giá xóa bỏ “Mật khu Đá Hang”. Thế nhưng chiến khu Đồng Bò vẫn tồn tại và đứng vững, lực lượng cách mạng ngày càng lớn mạnh và trưởng thành cho đến ngày toàn thắng.

Lịch sử cũng đã ghi lại: Từ căn cứ Đồng Bò, bộ đội ta đã nhiều lần pháo kích vào sân bay Nha Trang và các căn cứ, trụ sở đầu não của địch tại khu du lịch Nha Trang Khánh Hòa. Năm 1968, trong đợt tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân, Tiểu đoàn 7 thuộc Trung đoàn Sao Thủy được tăng cường đã đứng chân ở khu căn cứ Đồng Bò. Tại đây, Bộ Chỉ huy tiền phương trực tiếp đánh vào Nha Trang đã được thành lập. Tại khu vực gộp Dây leo (tức K5 Gộp liên huyện thị Vĩnh Xương – Nha Trang), ta đã tổ chức buổi lễ tuyên thệ “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” và tiến vào phối hợp với các cánh quân ở các hướng đánh địch trong TP. Nha Trang. Trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân Mậu Thân năm 1968, nhiều tấm gương chiến đấu ngoan cường, hy sinh anh dũng của cán bộ, chiến sĩ các đơn vị đã khiến kẻ thù phải khiếp vía kinh hồn.

Những hồi ức đẹp

Mật khu đá hang Nha Trang

Mật khu đá hang Nha Trang

Thời gian trôi qua nhanh như một giấc mơ. Chiến khu Đồng Bò ngày ấy giờ đã khác xưa, thay da đổi thịt đến ngỡ ngàng. Vườn dừa Sông Lô – nơi tập kết của đội vận tải đường thủy Liên khu V thuở xưa giờ đã trở thành Khu Du lịch – Giải trí của du lịch biển Nha Trang. Ông Nguyễn Thành Long – chiến sỹ biệt động thành năm xưa giờ sống trong ngôi biệt thự dưới chân núi Đồng Bò. Ông tâm sự: “Vợ chồng tôi đều sống và chiến đấu ở Đồng Bò suốt những năm tuổi trẻ với một lý tưởng được hy sinh vì Tổ quốc. Về già, chúng tôi lại muốn trở về nơi chiến trường xưa, để nhớ những ngày lấy nước cầm hơi, lấy lá rừng chống đói. Hay lại nhớ không biết đâu là nơi anh em thoát chết những khi giặc càn quét, đoạn sông nào đồng đội mình đã hy sinh?”.

Ông Đinh Mạnh Khương – chiến sĩ thuộc Trung đoàn Sao Thủy được tăng cường vào chiến khu Đồng Bò từ 1965 cho đến ngày giải phóng – hồi tưởng: “Cuộc sống của cán bộ, chiến sĩ trong căn cứ Đồng Bò còn luôn đối mặt với đói khát và bệnh tật. Mùa khô, địch bao vây tất cả các nguồn nước. Anh em phải chắt lọc từng giọt nước ít ỏi ở những vũng trâu nằm để uống. Đặc biệt, từ sau Tết Mậu Thân, tình hình rất khó khăn, mỗi đêm anh em về làng lấy gạo là lại tổn thất, hy sinh còn nhiều hơn cả lúc đánh nhau với giặc. Chỉ có tinh thần yêu nước vô hạn mới giúp chúng tôi vượt qua”.

Năm nào Hội Những người kháng chiến ở chiến khu Đồng Bò cũng gặp nhau tại nhà ông Long để ôn lại kỷ niệm. Những người mà tôi đã từng gặp đều nói: Chiến khu Đồng Bò là nơi họ có quá nhiều kỷ niệm đã trở thành máu thịt. Chính vì thế, họ vẫn luôn muốn quay trở về. Với họ, những hồi ức, câu chuyện về chiến khu Đồng Bò luôn hiện hữu và nguyên vẹn. Gặp họ, nghe những câu chuyện không đi theo dòng thời gian của trí nhớ mà cứ tuôn trào theo những dòng hồi ức về những ngày gian khổ hào hùng, về những đồng đội đã hy sinh nhưng chưa tìm được hài cốt… đã luôn khiến họ rơi nước mắt. Trong ký ức của người lính đã trải qua chiến tranh, nỗi nhớ về đồng đội – nhất là đồng đội đã hy sinh – vẫn còn là một gánh nặng tinh thần. Ông Khương chia sẻ: “Mỗi lần nghe được tin tức ở đâu là chúng tôi lại lặn lội đi tìm”.

Tái hiện chiến khu Đồng Bò

Chiến khu Đồng Bò với những địa danh được nhắc đến với nhiều giai thoại như: Gộp Ông Phật, gộp Dốc Gáo, gộp Đá Hang, gộp Thị Ủy… Những năm gần đây, nhiều cuộc hành quân “Tiếp bước cha anh về nguồn” đã được nhiều đơn vị tổ chức để những cán bộ lão thành từng sống và chiến đấu ở Đồng Bò về thăm lại chiến trường xưa; với các bạn trẻ, đó là những hoạt động bổ ích mang lại những ấn tượng khó quên.

Từ năm 2004, Tỉnh ủy đã có chủ trương đầu tư dự án tái hiện căn cứ Đồng Bò với mục tiêu xây dựng một “bảo tàng sống” để giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ và giao cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh làm chủ đầu tư. Theo dự án đã được lập: sẽ xây dựng một hệ thống giao thông, giải tỏa mở rộng đường nhựa, xây dựng bãi đỗ xe, nhà trưng bày, nhà làm việc, nhà tưởng niệm. Cùng với đó, xây dựng tái hiện các hang, sửa chữa thu dọn các hang hiện có, phục chế các hiện vật trước đây, lắp đặt các mô hình chiến sĩ, dựng bia ghi tên các hang và ghi di tích chiến công của chiến sĩ…

Dự án hiện đang trong giai đoạn giải phóng mặt bằng. Hy vọng rằng, với dự án này, “bảo tàng sống” chiến khu Đồng Bò – “ Mật khu Đá Hang” sẽ trở thành một điểm du lịch khám phá mới của Nha Trang – Khánh Hòa.